Ekonomi Gündemi: İşgücü, dış ticaret, inşaat maliyetleri, nakit bütçe, reel döviz kuru, TCMB anketi

6 – 10 Aralık haftasında Kasım ayına ilişkin olarak TCMB anketinde enflasyon, faiz ve kur beklentilerinde yükseliş; Ekim ayına ilişkin olarak reel döviz kurunda sert düşüş, dış ticaret haddinde gerileme, inşaat maliyetlerinde artış göreceğiz.

6 ARALIK 2021, PAZARTESİ

KASIM AYI REEL EFEKTİF DÖVİZ KURU – TCMB

Ekim ayında TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru (REDK) aylık 2,56 puan azalışla 60,4 seviyesine gerilemiş, TL’deki değer kaybı Ekim ayında hızlanmıştı. Aşağıdaki grafikte yarı yarıya dolar ve eurodan oluşan döviz sepetindeki yıllık bazda artışların/azalışların (sarı çizgi), REDK’da (grafikte mavi çizgi) ters yönlü olarak azalış/artışlara sebep olduğunu görüyoruz. Kasım ayında döviz sepetinde yaşanan sert artış, REDK’de sert düşüş etkisi yaratacak.

Kaynak: Turkey Data Monitor

7 ARALIK 2021, SALI

KASIM AYI HAZİNE NAKİT DENGESİ – TCMB

Hazine nakit dengesi Ekim ayında 5,2 milyar TL açık vermiş, böylece yılın ilk on ayında nakit açığı 80,2 milyar TL olmuş, Hazine net olarak 110,9 milyar TL borçlanmıştı. Ekim ayında gelirler 123,7 milyar TL’ye yükselirken giderler 129,0 milyar TL’ye gerilemişti. 2020 yılı Ocak-Ekim döneminde 147,6 milyar TL açık kaydedilmiş, 2020 yılı toplamında nakit açığı 181,9 milyar TL olmuştu.

Kaynak: Turkey Data Monitor

9 ARALIK 2021, PERŞEMBE

3 ARALIK 2021 TARİHLİ HAFTALIK PARA VE BANKA VERİLERİ – BDDK, TCMB

26 Kasım ile biten haftada piyasadaki likiditeyi gösteren parasal göstergeler (M1, M2, M3) kurdaki sert yükselişin etkisiyle önceki haftaya göre sert yükseldi.. TL cinsi mevduatlar önceki haftaya göre hafif yükselirken, düşen kredi faizlerinin etkisiyle TL cinsi krediler haftalık %1,6’lık sert yükseliş kaydetti.  TL cinsi mevduat faizleri %10-16 aralığına, TL cinsi kredi faizleri %16-25 aralığına geriledi. Gerçek kişilerin döviz mevduatları (DTH) önceki haftaya göre 0,2 milyar dolar düşüşle 115,6 milyar dolara, tüzel kişilerin 1,3 milyar dolar düşüşle 87,2 milyar dolara geriledi; yurt dışı mevduatlar 0,1 milyar dolar artışla 24,5 milyar dolara yükseldi, böylece toplam DTH büyüklüğü 26 Kasım haftasında 0,9 milyar dolar düşüşle 229,8 milyar dolar oldu. Bankacılık sistemi yabancı para net genel pozisyonu önceki haftaya göre 0,3 milyar dolar düşüşle 4,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Merkez Bankasında tutulan uluslararası rezervler 126,1 milyar dolar ile önceki haftaya göre 2,3 milyar dolar azaldı; altın rezervleri 39,1 milyar dolar ile önceki haftaya göre 1,4 milyar dolar, brüt döviz rezervleri 87,9 milyar dolar ile önceki haftaya göre 0,9 milyar dolar düştü. Merkez Bankasının net rezerv açığı önceki haftaya göre 2,4 milyar dolar artışla 20,9 milyar dolar seviyesine yükseldi. Yurtdışında yerleşik kişilerin mülkiyetindeki hisse senedi ve devlet iç borçlanma senedi (DİBS) stokları toplamı 25,9 milyar dolar ile bir önceki haftaya göre 3,6 milyar dolar geriledi. Yurt dışı yerleşikler 26 Kasım ile biten haftada hisse senetlerinde 65 milyon dolarlık net satış, DİBS’te 580 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdi.

3 ARALIK 2021, CUMA

ARALIK AYI PİYASA KATILIMCILARI ANKET SONUÇLARI – TCMB

Merkez Bankası Kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre TÜFE’nin aylık artışı %1,77’ye gerilemiş, yıl sonu TÜFE beklentisi %19,31’e yükselmişti. Yıl sonu Dolar/TL kur beklentisi 9,979’a yükselmişti. Yıl sonu cari işlemler açığı toplamı 19,2 milyar dolara, 2022 yılında ise 19,0 milyar dolar seviyesine gerilemesi bekleniyordu. 2021 yılı GSYH büyüme beklentisi %9,19’a yükselirken 2022 yıl sonu büyüme beklentisi %4,15 ile değişmedi. Anket sonuçlarından Merkez Bankasının 18 Kasım toplantısında politika faizini %15,0-15,5’e düşüreceği beklentisi vardı. Nitekim TCMB Kasım ayı toplantısında politika faizini %15’e düşürdü. Kasım ayı sonunda döviz kurundaki sert artışların etkisiyle enflasyon, faiz ve kur beklentilerinde yukarı yönlü değişimler göreceğiz.

Kaynak: Turkey Data Monitor

EKİM AYI DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ – TÜİK

İhracat birim değer endeksi Eylül’de bir önceki yılın aynı ayına göre %11,8, ithalat birim değer endeksi %23,4 artış kaydetmişti. Miktar endeksleri ise yıllık bazda ihracatta %16,3 artmış, ithalatta %9,2 azalmıştı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise ihracat miktar endeksi önceki aya göre %1,0, ithalat miktar endeksi %3,2 azalmıştı. İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, Eylül ayında 88,4 seviyesine yükselmişti. Ekim ayında ithalatın önceki aya göre yatay kalması, ihracatın ise aylık %9,9’luk artış kaydetmesi miktar endekslerinde ihracatı yukarı çekecektir. Ekim ayında kurdaki yükselişin ithalat birim fiyatlarını yukarı çekebilir.

Kaynak: Turkey Data Monitor

EKİM AYI İŞGÜCÜ VERİLERİ – TÜİK

Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde mevsim etkisinden arındırılmış işsiz sayısı 2021 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre 70 bin kişi azalarak 3 milyon 794 bin kişi olmuş, işsizlik oranı 0,3 yüzde puanlık azalışla %11,5 seviyesine yükselmişti.

Kaynak: TÜİK

EKİM AYI İNŞAAT MALİYET ENDEKSİ – TÜİK

İnşaat maliyet endeksi Eylül ayında aylık %0,25, yıllık %39,54, artış kaydetmişti. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %0,41 artmış; işçilik endeksi %0,18 azalmıştı. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise malzeme endeksi %47,44, işçilik endeksi %22,25 artmıştı. Ekim ve Kasım aylarında döviz kurundaki sert artışın etkisiyle özellikle malzeme maliyetinde sert yükseliş göreceğiz

Kaynak: Turkey Data Monitor

Dr. Fulya Gürbüz

Ekonomi Gündemi: Enflasyon, reel efektif döviz kuru, finans dışı kesim net döviz pozisyonu, nakit bütçe ve ABD işsizlik oranı

4–8 Ekim haftasında; enflasyonda yükseliş, reel efektif kurunda bozulma, ABD işsizlik oranında ise iyileşmenin devamını göreceğiz. TCMB, Eylül ayı toplantısında çekirdek enflasyondaki düşüş eğilimine dikkat çekerek erken bir hamleyle politika faizini %18’e düşürmüştü. TCMB kararı sonrasında Türk lirasındaki sert değer kaybına istinaden çekirdek enflasyondaki gidişatı izleyeceğiz.

4 EKİM 2021, PAZARTESİ

EYLÜL AYI ENFLASYON VERİLERİ – TÜİK

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Ağustos ayında yıllık %19,25, aylık %1,12 artmıştı. Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) de yıllık %45,52, aylık %2,77 artış kaydetmişti. Böylece yıllık bazda TÜFE (grafikte lacivert çizgi) ve Yİ-ÜFE(mavi çizgi) arasındaki fark (sarı çubuklar) açılmaya devam etmişti. AA Finans’ın eylül ayı Enflasyon Beklenti Anketi sonuçlarına göre TÜFE’de aylık bazda ortalama %1,34’lük artış beklenirken yıllık bazda enflasyonun %19,69’a yükseleceği tahmin ediliyor. 2002-2024 dönemi Orta Vadeli Programda TÜFE’nin 2021 yılı sonunda %16,2’ye 2022 yılı sonunda %9,8’e gerileyeceği tahmin ediliyor. Eylül ayında kurdaki artışın etkisiyle Yİ-ÜFE’de aylık bazda artış göreceğiz.

Kaynak: Turkey Data Monitor

EYLÜL AYI REEL FAİZ – TURKEY DATA MONITOR

Ağustos ayında 12-ay geriye dönük gerçekleşen reel faiz eksi yüzde 0,55 puana gerilerken, 12-ay ileriye dönük beklenen reel faiz yüzde 5,44 puana yükseldi. Aşağıdaki grafikte göreceğiniz gibi 12-ay ileriye dönük beklenen reel faizde (mavi çizgi) yükseliş TCMB’nin birkaç ay gecikmeyle politika faizini (siyah çizgi) yükseltmesine sebep olmaktadır. Mevcut durumda TCMB’nin politika faizi %18 seviyesindeyken, TÜFE Ağustos ayında %19,25 seviyesindeydi. Enflasyonda yükseliş sürdükçe politika faizi ve enflasyon arasındaki makas da açılmaya devam edecek, dolayısıyla mevduat faiz oranları (mevduatın reel getirisi) görece düşük kaldıkça tahvil faizlerinde daha yüksek getiri talebi (tahvillerde reel faiz beklentisi) artacaktır. Hele de ABD tahvil faizleri yükseliyorken Türkiye tahvil faizlerinin de yükselmesi (tahvillere satış baskısı), dolayısıyla da CDS primlerinde yüksek seyrin devamı kaçınılmaz gibi gözüküyor.

Kaynak: Turkey Data Monitor

TEMMUZ AYI FİNANSAL KESİM DIŞI SEKTÖRÜN DÖVİZ POZİSYONU – TCMB

Haziran ayında finans dışı sektörün döviz varlıkları 145,8 milyar dolar ile önceki aya göre %0,3’lük artarken, döviz yükümlülükleri %1,2’lik düşüşle 273,8 milyar dolar seviyesine gerilemişti. Sektörün net döviz pozisyonu açığı ise önceki aya göre %2,8’lik azalışla 128,0 milyar dolar seviyesine geriledi. 2021 yılı ikinci çeyreğinde finans dışı sektörün döviz yükümlülüklerini önceki çeyreğe göre artırması, özellikle hizmetler sektörü üretiminin çeyrek bazda artışına finansal destek verdi. Finans dışı kesimin kısa vadeli döviz pozisyonu Haziran ayında 58,4 milyar dolar ile fazla verdiğini de ekleyelim.

Kaynak: Turkey Data Monitor

5 EKİM 2021, SALI

EYLÜL AYI REEL EFEKTİF DÖVİZ KURU (REDK) – TCMB

Ağustos ayında TÜFE bazlı REDK aylık 1,7 puan değerlenmeyle 62,9 seviyesine yükselmişti. REDK, Haziran ayında 59,7 değeri ile tarihi düşük seviyesine gerilemişti. Eylül ayında TCMB’nin erken faiz indiriminin etkisiyle Dolar/TL kuru 8,90 seviyesinin yukarısında tarihi rekor kırdı. Türk lirasındaki değer kaybını tersine döndürecek olumlu bir gelişme olmadıkça enflasyonist baskı korunacak.

Kaynak: TCMB

7 EKİM 2021, PERŞEMBE

EYLÜL AYI NAKİT BÜTÇE VERİLERİ – HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI

Hazine nakit bütçesi 2021 yılı Ağustos ayında 175,2 milyar TL gelir elde ederken, 111,0 milyar TL harcama yapmış, böylece nakit bütçe dengesi (aşağıdaki grafikte sarı çubuklar) aynı ay 64,3 milyar TL fazla vermişti. Ağustos ayında Hazine 20,2 milyar TL net iç borçlanma gerçekleştirmiş, 1,2 milyar TL net dış borç ödemiş, böylece net borçlanma miktarı (mavi çubuklar) 18,9 milyar TL olmuştu. Pandeminin başladığı 2020 yılının ilk sekiz ayında 109,9 milyar TL açık veren Hazine nakit dengesi, 2021 yılının aynı döneminde toplam 42,1 milyar TL açık vermiş; 71,3 milyar TL net iç borçlanma, 20,8 milyar TL net dış borçlanma gerçekleştirmiştir. Hazine nakit dengesi 2020 yılı genelinde toplam 181,9 milyar TL açık vermişti. Yıllık toplam olarak bakıldığında faiz giderlerinin, nakit gelirlerden daha hızlı artması Hazine’nin borçlanma gereğini artırıyor. 

Kaynak: Turkey Data Monitor

TCMB VE BDDK, 1 EKİM 2021 TARİHLİ HAFTALIK PARA VE BANKA VERİLERİ – BDDK, TCMB

24 Eylül ile biten haftada piyasadaki likiditeyi gösteren parasal göstergeler (M1, M2, M3) döviz kurundaki yükselişin yabancı para cinsi mevduatlarının TL cinsinden değerini artırmasına paralel olarak önceki haftaya göre artış gösterdi. TL cinsi mevduatlar ve krediler önceki haftaya göre yatay kaldı. TL cinsi mevduat faiz oranları %16-20 aralığına geriledi, TL cinsi kredi faiz oranları %17-25 aralığını korudu. TCMB’nin sürpriz faiz indirimi gerçekleştirdiği 20-24 Eylül haftasında gerçek kişilerin döviz mevduatları (DTH) önceki haftaya göre 0,7 milyar dolar azalışla 114,2 milyar dolara, tüzel kişilerin 0,8 milyar dolar azalışla 87,7 milyar dolara geriledi, yurtdışı mevduatlar 24,8 milyar dolar ile önceki haftaya göre değişiklik göstermedi, böylece DTH hacmi 24 Eylül haftasında önceki haftaya göre 1,3 milyar dolar azalışla 229,4 milyar dolar seviyesine geriledi. Bankacılık sistemi yabancı para net genel pozisyonu önceki haftaya göre 0,2 milyar dolar azalışla 5,8 milyar dolar oldu. Merkez Bankasında tutulan uluslararası rezervler 122,0 milyar dolar ile önceki haftaya göre 1,3 milyar dolar arttı; altın rezervleri 39,2 milyar dolar ile önceki haftaya göre 0,2 milyar dolar geriledi, brüt döviz rezervleri 82,8 milyar dolar ile önceki haftaya göre 1,4 milyar dolar artış kaydetti. Merkez Bankasının net rezerv açığı da önceki haftaya göre 2,3 milyar dolar azalarak 18,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Yurtdışında yerleşik kişilerin mülkiyetindeki hisse senedi ve devlet iç borçlanma senedi (DİBS) stokları toplamı 30,5 milyar dolar ile bir önceki haftaya göre 1,9 milyar dolar azaldı. Yurt dışı yerleşikler 24 Eylül ile biten haftada hisse senetlerinde 36 milyon dolarlık net alış, DİBS’te ise TCMB’nin faiz indirim hamlesine bağlı olarak 430 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdiler.

8 EKİM 2021, CUMA

ABD EYLÜL AYI İŞGÜCÜ VERİLERİ – http://www.bls.gov

Ağustos ayında ABD’de işsizlik oranı %5,20 (grafikte yeşil çizgi) seviyesine gerilemiş, ortalama saatlik kazançlar (turuncu çizgi) yıllık %4,28 artış kaydetmişti. ABD’de istihdam artmaya devam ediyorken nitelikli istihdam açığı ortalama saatlik kazançları yukarı çekiyor. Nitelikli istihdam açığının devam etmesi ve delta varyantının arz kısıtlarındaki bozulmayı derinleştirmesi işsizlik oranının pandemi öncesindeki %3,5 seviyelerine gerilemesi şimdilik uzak bir ihtimal ancak talep tarafında canlılığın sürmesi ve enflasyonist baskının devam etmesi 2022 yılı sonlarına doğru Fed’in faiz artırım ihtimalini artırıyor.

Kaynak: Turkey Data Monitor

Dr. Fulya Gürbüz