Haftanın makro-ekonomi gündemi: Üretim, talep, işgücü, dış borç, bütçe ve beklenti anketi

12 Ekim 2020, Pazartesi

AĞUSTOS AYI ÖDEMELER DENGESİ VERİLERİ AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında yabancı yerleşiklerle yapılan faaliyetler sonucunda 1,82 milyar dolar cari işlemler açığı kaydedilmişti. Bunun başlıca sebebi dış ticaret dengesinin 1,85 milyar dolar açık vermesiydi. Finansman tarafında ise yükümlülüklerde 5,0 milyar dolarlık artış yaşandı. Bunda Efektif ve Mevduatlarda 3,12 milyar dolar, Rezervlerde 1,28 milyar dolar azalma etkili oldu.

AĞUSTOS AYI GÖRÜNÜMÜ…

Ağustos ayında ihracatın önceki aya göre azalmasına rağmen ithalatın artış kaydetmesi dış ticaret açığının 6,28 milyar dolara yükselmesine sebep oldu. Söz konusu artış ödemeler dengesinde dış ticaret açığı kadar cari işlemler açığı elde edileceğini gösteriyor.

MEVCUT GÖRÜNÜM…

Ticaret Bakanlığı verilerine göre Eylül ayında dış ticaret açığı 4,88 milyar dolar seviyesine geriledi. Dolayısıyla dış ticaret açığındaki iyileşme kadar Eylül ayında cari işlemler açığında azalma göreceğiz. Ekim ayında ise Hazine’nin 2,5 milyar dolarlık tahvil yoluyla dış borçlanması cari işlemler dengesinde iyileştirici bir etki yaratacak.

TEMMUZ AYI İŞGÜCÜ VERİLERİ AÇIKLANACAK

HAZİRAN ayında işsizlik oranı önceki ayda kaydedilen %12,9’dan %13,4 seviyesine yükselmişti. Tarım dışı işsizlik oranı ise aynı dönemde %15,17’den %15,87’ye, genç işsizlik oranı da %24,92’den %26,12’ye yükseldi. İstihdam edilenlerin %55’i hizmet sektöründe, %20’si sanayi sektöründe, %19’u tarım sektöründe, %6’sı inşaat sektöründe yer aldı. Mevsimsel etkilerden arındırılmış işsizlik oranı ise Haziran ayında %14,3’e, tarım dışı işsizlik oranı %16,7’ye yükselmiş, genç işsizlik oranı ise %26,9 ile önceki aya göre değişiklik göstermemişti.

TEMMUZ AYI GÖRÜNÜMÜ…

MÜSİAD’ın yayınladığı SAMEKS endekslerine göre Temmuz ayında hizmet sektörü istihdamında önceki aya göre hızlı bir artış kaydedilirken, sanayi sektörü istihdamındaki artış yavaşlayarak da olsa sürdü. Betam (Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi) ise İŞKUR ve Kariyer.net verilerini derlediği raporunda Mayıs’ta başlayan ve Haziran’da devam eden istihdam canlanmasının Temmuz’da tarım dışı üç sektörde Haziran’a kıyasla azaldığı, daha vasıflı işgücü talebini kapsayan Kariyer.net verileri ise canlanmanın Temmuz’da yavaşlayarak da olsa devam ettiğine işaret ediyor. Dolayısıyla Temmuz ayında istihdam verilerinde iyileşme görme ihtimali yüksek.

MEVCUT GÖRÜNÜM…

SAMEKS endekslerine göre hizmet sektörü istihdamı Ağustos ve Eylül aylarında sert düşüş kaydetti, sanayi sektörü istihdamı ise Ağustos ayında hızlanarak artışını sürdürürken Eylül ayında sert şekilde düştü. Söz konusu veriler Ağustos ayında istihdamda dengeleyici bir rol oynayacak gibi dururken Eylül ayında istihdamda azalma işaretleri ağırlık kazandı.

13 Ekim, 2020, Salı

AĞUSTOS AYI SANAYİ ÜRETİMİ ENDEKSİ (SÜE) VERİLERİ AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında takvim ve mevsimsellikten arındırılmış SÜE önceki aya göre %8,4, takvim etkisinden arındırılmış SÜE ise önceki yılın aynı ayına göre %4,4 büyüme kaydetmişti. Aylık bazda en yüksek üretim artışları %13,2 ile dayanıklı tüketim malı imalatında ve %11,7 ile sermaye malı imalatında gerçekleşmişti.

AĞUSTOS AYI GÖRÜNÜMÜ…

SAMEKS Sanayi Endeksi altındaki Üretim Endeksi takvim ve mevsimsellikten arındırılmış haliyle Ağustos ayında üretimin önceki aya göre daraldığını gösteriyor. Benzer daralma eğilimi Ağustos ayı hizmet malları dış ticaret verilerini kapsamayan dış ticaret endekslerindeki ihracat verilerinde de görüldü. Söz konusu veriler sanayi üretiminin Ağustos ayında önceki aya göre ivme kaydedeceğine işaret ediyor.

MEVCUT GÖRÜNÜM…

Takvim ve mevsimsellikten arındırılmış SAMEKS Üretim Endeksi Eylül ayında önceki aya göre hafif geriledi. Benzer gerileme İSO İmalat Sanayi Eylül ayı raporunda da görüldü. TİM Eylül ayı verileri ise ihracatta önceki aya göre artışa işaret etti. Beraber değerlendirildiğinde Eylül ayında sanayi üretiminde Ağustos ayına göre daha iyi bir performans görülme ihtimali yüksek.   

AĞUSTOS AYI PERAKENDE SATIŞ ENDEKSLERİ AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında takvim ve mevsimsellikten arındırılmış perakende satış hacim endeksi önceki aya göre %9,5 artış kaydetmişti.

AĞUSTOS AYI GÖRÜNÜMÜ…

SAMEKS Hizmet Endeksi ile tüketim malları ithalat hacim endekslerinin Ağustos ayında düşüş kaydetmiş olması Ağustos ayında perakende satışlarda önceki aya göre düşüş yaşanma ihtimalini artırıyor. Söz konusu bozulma Banka ve Kredi Kartı Harcamaları verilerinde de mevcut.

MEVCUT GÖRÜNÜM…

SAMEKS Hizmet Endeksindeki düşüşün Eylül ayında yavaşlaması perakende satışlarda sınırlı düşüş etkisi yaratırken, Banka ve Kredi Kartı Harcamalarında Eylül ayında kaydedilen artış perakende satışlarda iyileştirici bir rol oynayacak.

AĞUSTOS AYI CİRO ENDEKSLERİ AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, yıllık %20,2, aylık %11,7 artış kaydetti. Takvim ve mevsimsellikten arındırılmış sanayi sektörü ciro endeksi bir önceki aya göre %12,1, inşaat ciro endeksi %11,5, ticaret ciro endeksi %11,4, hizmet ciro endeksi %11,9 arttı.

14 Ekim, 2020, Çarşamba

EYLÜL AYI TARIM ÜRÜNLERİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (TARIM ÜFE) VERİLERİ AÇIKLANACAK

AĞUSTOS ayında Tarım-ÜFE bir önceki aya göre %0,22, bir önceki yılın Aralık ayına göre %9,25, bir önceki yılın aynı ayına göre %17,36 ve on iki aylık ortalamalara göre %13,74 artış kaydetmişti.

15 Ekim 2020, Perşembe

EYLÜL AYI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE VERİLERİ AÇIKLANACAK

AĞUSTOS ayında bütçe 28,2 milyar TL bütçe fazlası vermiş böylece Ocak-Ağustos döneminde 110,9 milyar TL bütçe açığı kaydedilmişti. 2019 yılı genelinde toplam bütçe dengesi 123,7 milyar TL açık vermişti.

EYLÜL AYI GÖRÜNÜMÜ…

Hazine nakit bütçe dengesinin Eylül ayında 30,8 milyar TL açık vermesi merkezi yönetim bütçesinin de benzer bir açık vereceğine, dolayısıyla da Ocak-Eylül dönemi toplam bütçe açığında artış görüleceğine işaret ediyor.

AĞUSTOS AYI ÖZEL SEKTÖR UZUN VADELİ YURT DIŞI BORÇ STOKU AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında özel sektörün uzun vadeli dış borcu önceki aya göre 1,3 milyar dolar artışla 162,2 milyar dolar seviyesine yükselmişti. Söz konusu uzun vadeli yurt dışı borç stokunun %44’ü finans sektörüne, %56’sı finans dışı sektöre ait bulunuyor. Finans dışı özel sektörün borcunun %38’i sınai sektörüne (34,7 milyar dolar), %62’si hizmet sektörüne (56,1 milyar dolar) ait. Hizmet sektöründe ise inşaat sektörünün borcu 19,1 milyar dolar, ulaştırma ve depolama sektörünün borcu 13,9 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.  

EYLÜL AYI KONUT SATIŞLARI VERİLERİ AÇIKLANACAK

AĞUSTOS ayında Türkiye genelinde 170 bin 408 konut satışı gerçekleşmişti.

TCMB VE BDDK, 9 EKİM 2020 TARİHLİ HAFTALIK PARA VE BANKA VERİLERİNİ AÇIKLAYACAK

2 Ekim haftasında mevduat ve kredi faiz oranlarındaki yükseliş devam etti.

2 Ekim 2020 tarihli para ve banka verileri aşağıdaki gibidir:

Kaynak: BDDK, TCMB, TDM

16 Ekim 2020, Cuma

BLOOMBERGHT ÖNCÜ ENDEKSİ EKİM AYI VERİLERİ AÇIKLANACAK

EYLÜL ayında Tüketici Güven Endeksi 71,27, Tüketici Beklenti Endeksi 81,97, Tüketim Eğilim Endeksi 41,72 seviyelerine gerilemişti. 

MERKEZ BANKASI EKİM AYI BEKLENTİ ANKET SONUÇLARI AÇIKLANACAK

EYLÜL ayında yılsonu TÜFE beklentisi %11,46, yılsonu Dolar/TL kur beklentisi 7,599, yılsonu cari işlemler açığı beklentisi 22,8 milyar dolar, yılsonu GSYH büyüme beklentisi %1,48 daralma olarak açıklanmıştı. 2021 yılında GSYH’nin %4,17 büyüyeceği tahmin ediliyor.

AĞUSTOS AYI MERKEZ BANKASI KONUT FİYAT ENDEKSİ (KFE) AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında KFE bir önceki aya göre %1,4, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak %25,8, reel olarak ise %12,6 oranında artış kaydetmişti.

KISA VADELİ DIŞ BORÇ STOKU AĞUSTOS AYI VERİLERİ AÇIKLANACAK

TEMMUZ ayında Türkiye’nin kısa vadeli toplam dış borç stoku önceki aya göre 4,72 milyar dolar artışla 128,38 milyar dolar seviyesine yükselmişti.

Dr. Fulya Gürbüz

Haftanın makro-ekonomi gündemi: Rezervler, borç, güven ve PMI endeksleri, dış ticaret, ABD işgücü verileri

28 Eylül 2020, Pazartesi

Ağustos ayı Uluslararası Rezerv ve Döviz Likiditesi verileri açıklanacak. Temmuz ayında resmi rezerv varlıkları 90,3 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.

29 Eylül 2020, Salı

Eylül ayı Ekonomik Güven Endeksi açıklanacak. Endeks Ağustos ayında 85,9 değeri ile önceki aya göre 3,7 puan artış kaydetmişti.

30 Eylül 2020, Çarşamba

Eylül ayı SAMEKS Hizmet ve Sanayi Sektörleri Satın Alma Müdürleri Endeksleri açıklanacak. Geçen hafta açıklanan Eylül ayı IHS Markit ABD, Euro Bölgesi ve İngiltere imalat sektörleri PMI endeksleri sektörde iyileşmenin sürdüğünü gösterdi. Öte yandan endeks, söz konusu ülkelerin hizmet sektörlerinde KOVİD-19 kaynaklı bozulmanın devam ettiğini ve paralelinde işten çıkarmaların arttığını gördük. Eylül ayı Reel Kesim Güven Endeksi ve imalat sektörü kapasite kullanım oranlarındaki iyileşmenin SAMEKS Sanayi Endeksine de olumlu yansıması olası. SAMEKS Sanayi Endeksinde özellikle yeni siparişler ve istihdam alt endekslerindeki gelişmeler önemli. TÜİK tarafından geçen hafta açıklanan sektörel güven endekslerinde ise hizmet sektöründe güven yükselirken perakende ticaret ve inşaat sektörlerinde düştüğünü gördük. Sektörel güven endeksleri ile SAMEKS Hizmet Endeksi verileri arasındaki ilişki kuvvetli olmasa da kayda değer bir iyileşme olasılığı düşük görünüyor.

Ağustos ayı dış ticaret verileri açıklanacak. Temmuz ayında 14,3 milyar dolar ihracat, 17,1 milyar dolar ithalat gerçekleştirilmişti. TİM verileri genel ticaret sistemine göre ihracatın Ağustos ayında Temmuz ayına göre 2,5 milyar dolar azalışa, merkezi yönetim bütçe verileri ise altın hariç ithalatta düşüşe işaret etmişti.

2020 yılı 2. çeyrek dış borç stoku açıklanacak. Mart ayında toplam dış borç stoku 431 milyar dolar seviyesindeydi. Özel sektörün uzun vadeli kredi borcunun 2. çeyrekte önceki çeyrek sonuna göre 4 milyar dolar azalma kaydetmesi, merkezi hükümet dış borç stokunun 4 milyar dolar azalması ve TCMB’nin Mayıs ayında 10 milyar dolar artan kısa vadeli dış borcunu dikkate aldığımızda aynı dönemde toplam dış borç stokunda kabaca 10 milyar dolar artış görme ihtimali var.

1 Ekim 2020, Perşembe

Eylül ayı imalat sektörü IHS Markit PMI verileri açıklanacak. Geçen hafta TCMB tarafından açıklanan mevsimsel etkilerden arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi verileri Eylül ayında imalat sanayi şirketlerinin güven algısında iyileşmenin sürdüğüne işaret etmiş, özellikle ihracat sipariş beklentilerindeki artışta hızlanma kaydedildiğini görmüştük. İmalat sektöründe mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanımının önceki aya göre iyileşmesini sürdürmesi söz konusu gelişmeyi desteklemişti. Bir diğer destek de yine geçen hafta açıklanan ve en büyük dış ticaret ortaklarımız olan Euro Bölgesi, İngiltere ve ABD imalat sektörlerine ait Eylül ayı IHS Markit verileriyle geldi. Almanya başta olmak üzere Euro Bölgesi genelinde imalat sektöründe iyileşme Eylül ayında da sürdü. İngiltere’nin imalat sektöründe de Eylül ayında Asya kaynaklı ihracat siparişlerinin desteğiyle imalat sektöründeki iyileşmenin devam ederken ettiğini gördük. ABD imalat sektöründe ise iyileşme Eylül ayında da sürse de ihracat siparişlerinde yavaşlama kaydedildi. Dolayısıyla öncü dış ticaret pazarlarımızın imalat sektöründeki iyileşme büyük olasılıkla Türkiye imalat sektörüne de olumlu yansıyacak.

TCMB ve BDDK, 25 Eylül 2020 tarihli haftalık para ve banka verilerini açıklayacak. Geçen hafta TCMB’nin politika faiz oranını 2 puan yükseltmesinin ardından 18 Eylül’de %10,39 olan TCMB’nin ortalama fonlama maliyeti 25 Eylül’de %10,88 seviyesine yükseldi. 18 Eylül 2020 tarihli para ve banka verileri aşağıdaki gibidir:

Kaynak: BDDK, TCMB, TDM

2 Ekim 2020, Cuma

ABD’de Eylül ayı istihdam verileri açıklanacak. Ağustos ayında istihdam önceki aya göre 463 bin kişi azalışla 1 milyon 371 bin kişi olmuştu.

Dr. Fulya Gürbüz

Haftanın makro-ekonomi gündemi: Üretim, tüketim, bütçe, dış borç, merkez bankaları faiz kararları ve net uluslararası yatırım pozisyonu

14 Eylül 2020, Pazartesi

Ağustos ayı Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) açıklanacak. Temmuz ayında Tarım-ÜFE önceki aya göre %0,49, önceki yılın aynı ayına göre %16,28 artış kaydetmişti. 

TÜİK Temmuz ayı sanayi üretim endeksi verilerini açıklayacak. Endeks Haziran ayında önceki aya göre %17,6, önceki yılın aynı ayına göre %0,1 artış kaydetmişti. Haziran ayı verisiyle birlikte sanayi üretimi ikinci çeyrekte, bir önceki çeyreğe göre %20,2, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %16,9 daralma kaydetmiş oldu. Sanayi üretimi endeksi ile paralellik gösteren SAMEKS Sanayi Üretimi Endeksi Haziran ve Temmuz aylarında 51,8 ve 55,6 değerlerini alarak ardı ardına yükseliş kaydetmişti. Endeksin 50 seviyesinin üzerindeki değerler sektörde önceki aya göre büyümeye işaret ediyor. Ağustos ayında ise SAMEKS Sanayi Üretimi Endeksi 51 değeri ile önceki aya göre büyümüş olsa da büyüme hızında yavaşlama olduğunu gösterdi ki bu yavaşlamada Ağustos ayı TİM ihracat verisindeki düşüşün etkisi olduğunu öte yandan bu düşüşün iç talepteki artışla kısmen telefi edildiğini düşünüyorum. Bu veriler ışığında, sanayi üretimi endeksinin Temmuz ve Ağustos aylarında yükselişini sürdüreceği ihtimalini görüyorum. Tüketim (ETTE Tüketim Endeksi, kredi verileri), dış ticaret, güven endeksleri (Reel Kesim Güven Endeksi) ve üretim (kapasite kullanımı, SAMEKS) verileri sanayi üretiminin Temmuz ayında önceki aya göre artışını sürdüreceği, Ağustos ayında ise aylık bazda hız kaybı yaşanacağı işaretini veriyor.

Temmuz ayı perakende satış endeksleri açıklanacak. Endeks Haziran ayında önceki aya göre %16,5 artış kaydederken önceki yılın aynı ayına göre %0,8’lik düşüş yaşamıştı. Sanayi üretimi endeksleriyle paralellik gösteren perakende satış endeksi, kredilerdeki artışın desteğiyle Temmuz ve Ağustos aylarında artış eğilimi gösterecek.

15 Eylül 2020, Salı

Ağustos ayı merkezi yönetim bütçe verileri açıklanacak. Merkezi yönetim bütçe dengesine yakın sonuçlar veren Hazine nakit bütçesi geçen hafta açıklandığı üzere Ağustos ayında 30,4 milyar TL fazla vermişti. Dolayısıyla merkezi yönetim bütçe dengesi de Ağustos ayında fazla verecek. Merkezi yönetim bütçesi yılbaşından bu yana toplam 139,1 milyar TL açık verdi.

Ağustos ayı konut satışları açıklanacak. Temmuz ayında 229 bin 357 konut satışı ile tarihi rekor kırıldı.

16 Eylül 2020, Çarşamba

ABD Merkez Bankası Fed, faiz kararını açıklayacak. Fed yeni para politikası yaklaşımı dahilinde maksimum istihdam ve ortalama %2 enflasyonu hedefliyor. Şubat ayında %3,5 ile tarihi düşük seviyesini gören işsizlik oranı Kovid-19 salgını ile kapatmaların devreye girdiği Nisan ayında tarihi yüksek seviye olan %14,7’ye yükselmişti. Ekonomik faaliyetlerin Mayıs ayında devreye alınmasıyla işsizlik oranı düşerek en son Ağustos ayında %8,4 seviyesine geriledi. Bunda iç talepteki artışın hizmet ve üretim sektörlerine doğrudan yansımasının etkisi var. İkinci çeyrekte ABD ekonomisi önceki çeyreğe göre yıllıklandırılmış olarak %31,7 daralma kaydetmişti. Temmuz ve Ağustos verileri mal ve hizmet üretiminde iyileşme işaretleri veriyor. Toplantıdan politika faizi ile ilgili bir değişiklik kararı gelmeyecek.  Dikkat edeceğimiz detaylar Fed’in ekonomik öngörüleri olacak.

Temmuz ayı Merkez Bankası konut fiyat endeksi yayınlanacak. Haziran ayında endeks aylık %2,6 yükselişle 139,5 seviyesine yükselmişti.

Temmuz ayı özel sektör uzun vadeli kredi borcu açıklanacak. Şubat 2018’de 226 milyar dolar ile rekor seviyeye yükselen özel sektörün uzun vadeli kredi borcu düşüş eğilimine girerek en son Haziran ayında 161,6 milyar dolar seviyesine geriledi. Finans dışı sektörün borcu 90,5 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

17 Eylül 2020, Perşembe

Japonya Merkez Bankası (BOJ) politika faiz kararını açıklayacak. 15 Temmuz tarihli para politikası toplantısında BOJ, 2022 mali yılında bile ülke ekonomisinin Kovid-19 öncesi dönemi yakalayamayacağını vurgulamıştı. BOJ bu ayki para politikası toplantısında, Aralık 2008’den bu yana %0,3 seviyesindeki borç verme faiz oranı ve Şubat 2016’dan bu yana %-0,1 (yüzde eksi 0,1) seviyesindeki mevduat faiz oranında değişiklik yapmayacak.

İngiltere Merkez Bankası (BOE) faiz kararını açıklayacak. 6 Ağustos tarihli para politikası toplantısında BOE, GSYH büyümesinin 2021 yılı sonuna kadar Kovid-19 öncesi dönem büyüklüğüne ulaşamayacağını, atıl kapasitenin azalması halinde %2 seviyesindeki hedef enflasyona iki yıllık sürede ulaşılabileceğini kaydetmiş, bu hedeflere ulaşıncaya kadar sıkı para politikasına geçmeyeceğini belirtmişti. Eylül ayı toplantısında %0,1 seviyesindeki politika faizinde değişiklik olmayacak.

Türkiye’nin Temmuz ayı kısa vadeli dış borç stoku açıklanacak. Kasım 2014’te 143,5 milyar dolar ile zirve yapan kısa vadeli dış borç stoku Haziran ayında 124 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Kalan vadeye göre Temmuz 2020-Haziran 2021 döneminde ödenecek toplam dış borç tutarı ise 171,4 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Söz konusu borcun 61,8 milyar doları finansal olmayan özel sektör kuruluşlarına, 50,1 milyar doları özel finansal kuruluşlara ait.

TCMB ve BDDK, 11 Eylül 2020 tarihli haftalık para ve banka verilerini açıklayacak. 4 Eylül tarihli verilere göre döviz tevdiat hesaplarında önceki haftaya göre hafif bir gerileme oldu. Kamu bankalarının yabancı para net genel pozisyon açığı önceki haftaya göre 763 milyon dolar artışla 5,6 milyar dolara yükseldi. Merkez Bankasının döviz rezervleri ise sıkılaştırıcı para politikası kapsamında zorunlu karşılıklardaki artışın etkisiyle 3,3 milyar dolar artış kaydederek 44,9 milyar dolar seviyesine yükseldi. TL ve yabancı para cinsi mevduat faiz oranları Temmuz ayı sonundan bu yana artışını sürdürdü. Kredi faiz oranlarında ise TL cinsi ticari kredi oranları önceki haftaya göre yüzde 2,2 puan artışla %14 seviyesine yükseldi. TL cinsi tüketici kredileri faiz oranındaki artış sınırlı kalarak önceki %16,57’den %16,94’e yükseldi. Euro cinsi ticari kredilerin faiz oranı ise önceki %2,93’ten %2,55’e, ABD doları cinsi kredilerin faiz oranı %5,79’dan %4,0 seviyesine düştü; aynı hafta döviz bazında yabancı para kredi hacmi geriledi.

4 Eylül 2020 tarihli para ve banka verileri aşağıdaki gibidir:

18 Eylül 2020, Cuma

TCMB Eylül ayı Beklenti Anketi sonuçları açıklanacak. Ağustos ayı beklentilerine göre yıl sonu TÜFE %10,82, yıl sonu Dolar/TL kuru 7,343, yıl sonu cari açık 17,32 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Yıl sonu GSYH’sinde, %1,56 daralma, 2021 yıl sonu GSYH’sinde %4,33 büyüme bekleniyor.

Temmuz ayı net uluslararası yatırım pozisyonu (NUYP) açıklanacak. Haziran ayında NUYP açığı 341,6 milyar dolar seviyesine yükselmişti.

Dr. Fulya Gürbüz

Yoğun veri akışında gözler Merkez Bankası faiz kararında olacak

17 Ağustos 2020, Pazartesi

Temmuz ayı merkezi yönetim bütçe verileri açıklanacak. Nakit dengesi bütçe açığındaki artışın sürdüğüne işaret etmişti. 

Temmuz ayı konut satışları açıklanacak. Haziran ayında konut satışları önceki aya göre 3,7 kat artışla 190 bin 12 adet olmuştu. Bunda Haziran ayında konut kredi faiz oranlarının önceki ay ortalaması olan %11,2’den %9,3’e düşmesi, konut kredi hacminin de Haziran ayında önceki aya göre ortalama %4,1 artış kaydetmesi etkili oldu. Temmuz ayında da benzer seyir görüldü. Kredi faiz oranları Temmuz ayında %9,1’e gerilerken, kredi hacmindeki artış %13,4’e hızlandı. Dolayısıyla Temmuz ayında da konut satışlarındaki artış sürecek.

Kaynak: Turkey Data Monitor

19 Ağustos 2020, Çarşamba

Haziran ayı özel sektör uzun vadeli kredi borcu açıklanacak. Şubat 2018’de 226,1 milyar dolara kadar yükselen özel sektörün uzun vadeli kredi borcu Mayıs 2020 itibariyle 162,3 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Kaynak: Turkey Data Monitor

Merkez Bankası Haziran ayı konut fiyat endeksini açıklayacak. Mayıs ayında endeks, önceki aya göre %6,4 artış ile tarihi en yüksek artışını kaydederek 135,7 seviyesine yükselmişti. Haziran ve Temmuz aylarında artan konut talebinin etkisiyle konut fiyatlarında da artış göreceğiz.

Kaynak: Turkey Data Monitor

20 Ağustos 2020, Perşembe

Merkez Bankası, Para Politikası Kurulu Ağustos ayı olağan toplantısını gerçekleştirecek. Merkez Bankasının politika faizi Mayıs toplantısındaki indirimle %8,25 seviyesinde bulunuyor. Şu soruları cevaplayarak Merkez Bankasının faiz kararı hakkında bir tahminde bulunalım:

. Bankaların Merkez Bankasından ortalama borçlanma maliyeti nedir? 13 Ağustos itibariyle %9,06 seviyesinde. Hep mi böyleydi? Hayır, politika faizinin %8,25’e indiği Haziran ayında ortalama fonlama maliyeti %7,68, Temmuz ayında ise %7,76 seviyesindeydi.

. Haziran-Temmuz döneminde bankalar yüzde kaç faizle mevduat topladılar? Ortalama %7,4.

. Haziran-Temmuz döneminde bankalar yüzde kaç faizle kredi verdiler? Ticari kredilerde ortalama %9,3, tüketici kredilerinde %11,2 ortalamayla kredi kullandırıldı.

. Haziran-Temmuz döneminde Merkez Bankasının dikkate aldığı tüketici fiyat enflasyonu (TÜFE) ne oldu? Haziran ayında %12,6, Temmuz ayında %11,76 seviyesindeydi. Ancak, Türk lirasındaki değer kaybı hem üretici hem de tüketici fiyatlarındaki artışı ateşlemeye devam ediyor.

. Merkez Bankasının yıl sonu TÜFE tahmini nedir? Merkez Bankasının 3. çeyrek Enflasyon Raporunda yer aldığı üzere yıl sonu TÜFE tahmini %8,9.

Bu soruların cevaplarının ne anlama geldiğini sıralayayım. Bankalar mudilerinden düşük faizle mevduat toplayarak tasarruf sahiplerine enflasyonun altında getiri sunuyor. Buna negatif reel getiri deniyor. Dolayısıyla tasarruf sahipleri enflasyon üzerinde getiri sağlayabilecek altın, döviz ve hisse senetlerine yatırım yapmayı tercih ederken düşük kredi faizlerinin etkisiyle konut ve otomobil satışlarında sert yükselişler yaşandı. Bütçe açığı büyürken tüketimi artırarak vergi geliri sağlamak amacıyla özellikle kamu bankalarının düşük faizlerle kredi dağıtması, ekonomik aktivitenin pandemi öncesi seviyelerinin hayli aşağısında olması sebebiyle gelir kaybındaki azalmaya bağlı olarak kredilerin ödenmesine yönelik artan riskler, dahası BDDK’nın bankaların aktif kalitesini aşağı çekmesine olanak tanıyan kararlarını da eklediğimizde bankacılık sektörüne yönelik risklerin artması Türkiye hane halkının bankalardaki döviz tevdiat hesaplarının (yabancı para cinsinden mevduatlarının) artışını sürdürmesine sebep oluyor. 7 Ağustos itibariyle döviz mevduatları tarihi rekor kırarak 215,5 milyar dolar seviyesine yükseldi. Artan döviz talebi sebebiyle Merkez Bankasının geçen hafta bankaların likidite imkan limitlerini sıfırlaması ile ortalama fonlama maliyeti %9,06’ya yükseldi. Artan likidite ihtiyacı sebebiyle TL karşılığı döviz satışları dolar ve Euro kurlarında düşüşe, altın fiyatlarında da gerilemeye sebep oldu. Tüm bu sıraladıklarımın Merkez Bankasının Perşembe günü açıklayacağı politika faizi kararıyla ne ilgisi var derseniz öncelikle Merkez Bankasının temel amacı fiyat istikrarını korumaktır. Bunun, fiyat artışlarının devamlı aynı seviyede kalması anlamına gelmediğini, dar bir aralıkta hareket etmesini sağlamak olduğunu söylüyor Merkez Bankası. Fiyat artışlarındaki dalgalanmalarda Türk lirasındaki sert dalgalanmaların ve petrol fiyatlarındaki yükselişin etkili olmaya devam etmesi, bu sert dalgalanmalara güven kaybındaki artışın sebep olduğunu, güven kaybındaki artışta Merkez Bankasının eriyen döviz rezervlerinin ve bankacılık sektörüne yönelik risklerin artması, bunların yanında istihdamdaki düşüşün, turizm sektörünün durmasının, artan gelir kaybının, hane halkının ödeme kabiliyetindeki bozulmanın, artan finansman ihtiyacının, bütçe açığındaki artışın da faizler üzerinde baskı yaratarak faizleri yukarı çekmesinin etkisi var. Merkez Bankasının, bağımsızlığı konusunda güven artırıcı bir hamle olarak politika faizini %9-10 aralığına yükseltmesi gerektiğini düşünüyorum. 

Temmuz ayı merkezi yönetim borç stoku açıklanacak. Haziran ayında stok 1.641 milyar TL (1,6 trilyon TL) seviyesindeydi. Stokun 984 milyar TL’si iç borç stokunu (%60’ı), 657 milyar TL’sini (%40’ı) dış borç stoku oluşturuyor. 

Haziran ayı kısa vadeli dış borç stoku açıklanacak. Nisan 2020’de 115,2 milyar dolar olan stok, Mayıs 2020 itibariyle 123,5 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bu yükselişte Merkez Bankasının kısa vadeli dış borcunu Nisan ayına göre 10 milyar dolar artırarak 19,4 milyar dolara yükseltmesi, bankacılık sektörünün aylık 1,5 milyar dolar artırması, banka dışı sektörün ise borcunu aylık 3,3 milyar dolar azaltması etkili oldu.

Kaynak: Turkey Data Monitor

İkinci çeyrek işgücü girdi endeksleri açıklanacak. 2018 yılının ikinci çeyreğinden itibaren mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış İnşaat Sektörü istihdam endeksi 2019 yılının 3. çeyreği sonuna kadar hızla düşerken 2019 yılı son çeyreği ve 2020 yılının ilk çeyreğinde düşüş hızında yavaşlama olmuştur. Öte yandan inşaat hariç Sanayi Sektörü istihdamı ile Toptan ve Perakende Ticaret, Motorlu Kara Taşıtlarının ve Motosikletlerin Onarımı sektörlerinde istihdam endeksleri paralel bir eğilim gösteriyor. İmalat sektörü istihdamındaki değişimin aynı dönemde toptan ve perakende sektörü istihdamı endekslerine de olumlu yansıması şaşırtıcı değildir. 2019 yılının son çeyreğinden pandemiye kadarki süreçte işsizlik oranındaki iyileşmeye rağmen saatlik işgücü maliyetlerindeki hızlanma, işverenin üzerindeki yükün de giderek arttığını gösterdi. İkinci çeyrek verileri pandeminin işveren üzerindeki yüküne dair daha net bir görünüm ortaya koyacak.

Dr. Fulya Gürbüz

Haftanın makro-ekonomi veri gündemi: Satın alma müdürleri endeksleri, dış ticaret, dış borç, enflasyon

30 Haziran 2020, Salı

Haziran ayı SAMEKS Endeksi verileri açıklanacak. Mayıs 2020’de mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 11,8 puan artarak 45,7 değerine yükselmişti. SAMEKS Sanayi Sektörü Endeksi, aylık 19,7 puan artışla 47,9 seviyesine, SAMEKS Hizmet Sektörü Endeksi aylık 7,0 puan artışla 43,9 seviyesine yükselmişti. Endeksin 50 seviyesinin altı, sektörde önceki aya göre daralmaya işaret ediyor. Haziran ayı Reel Kesim Güven Endeksi verileri imalat sektöründeki daralmanın zayıflayarak da olsa sürdüğünü göstermişti. Benzer seyri SAMEKS endeksinde de göreceğiz.

Mayıs ayı dış ticaret verileri açıklanacak. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2020 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre ihracat %31,9, ithalat %27,9 azalmıştı. Koronavirüs kaynaklı kapatmaların hafifletilmeye başlandığı Mayıs ayında TİM verileri ihracatta, bütçe verileri ise ithalatta önceki aya göre artışa işaret etmişti. Öte yandan ihracat ve ithalatta önceki yılın aynı ayına göre düşüş sürecek.

2020 yılı 1. çeyrek sonu dış borç stoku verileri açıklanacak. 2019 yılı sonunda Türkiye’nin toplam dış borç stoku 436,9 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Toplam borcun %28’ini kısa vadeli, %72’sini uzun vadeli borçlar oluşturuyor. Toplam borcun %37’sini (160,9 milyar dolar) özel sektör finans dışı sektörün dış borcu oluşturuyor.

1 Temmuz 2020, Çarşamba

IHS Markit ve İSO’nun imalat sektörü Haziran ayı PMI verileri açıklanacak. Endeks Nisan ayında gördüğü dip seviyesi olan 33,4’ten Mayıs ayında 40,9 seviyesine yükselmişti. Endeksin 50 seviyesinin altı, sektörde önceki aya göre daralmaya işaret ediyor. Haziran ayında da sektördeki daralmanın zayıfladığını göreceğiz.

3 Temmuz 2020, Cuma

Haziran ayı enflasyon verileri açıklanacak. Haziran ayı Reel Kesim Güven Endeksi imalat sektöründe üretim maliyetleri ve satış fiyatı beklentilerinde artışı ortaya koymuştu. Haziran ayında aylık ve yıllık bazda hem tüketici hem de üretici fiyatlarında artış göreceğiz. Merkez Bankası geçen hafta yaptığı PPK toplantısında çekirdek enflasyona dikkat çekerek %8,25 olan politika faizinde değişikliğe gitmedi.  

Dr. Fulya Gürbüz

Haftanın gündemi: Dış borç, bütçe, konut satışları, Japonya ve İngiltere merkez bankalarının para politikası kararları

15 Haziran 2020, Pazartesi

Mayıs ayı tarım ÜFE verileri açıklanacak. Nisan 2020’de tarım ÜFE önceki aya göre %0,55 azalmış, yıllık olarak %8,58 artış kaydetmişti.

Mayıs ayı bütçe verileri açıklanacak. Nisan ayında bütçe dengesi 43,2 milyar TL açık vermişti. Merkezi yönetim bütçesinin öncü verisi olan nakit bütçe dengesi Mayıs ayında 9,73 milyar TL açık verdi. Bu da Mayıs ayında merkezi yönetim bütçe açığının benzer bir şekilde gerileyeceğini gösteriyor.

Mayıs ayı konut satışı verileri açıklanacak. Nisan 2020’de 42 bin 783 konut satışı ile 2013’ten bu yana kaydedilen en düşük satış kaydedildi. 2020 yılı ilk çeyreğinde konut satışları ortalama 113 bin 679 olmuş, 2019 yılı son çeyreğinde 161 bin 85 ile söz konusu dönemin rekor yüksek seviyesi kaydedilmişti. Düşük kredi faizlerinin etkisiyle Mayıs ayında konut satışlarında önceki aya göre hızlanma göreceğiz.

16 Haziran 2020, Salı

Japonya Merkez Bankası (BOJ) para politikası kararını açıklayacak.

Nisan ayı Merkez Bankası konut fiyat endeksi açıklanacak. Mart ayında endeks önceki aya göre %1,37 artışla 125,41 seviyesine yükselmişti.

Haziran ayı BloombergHT tüketici güven öncü endeksi açıklanacak. Endeks Mayıs ayında önceki aya göre 8,1 puan artışla 73,20 seviyesine yükselmişti.

17 Haziran 2020, Çarşamba

Nisan ayı özel sektör uzun vadeli kredi borcu verileri açıklanacak. Mart ayında söz konusu borç stoku 212 milyon dolar azalışla 177 milyar 645 milyon dolar seviyesine gerilemişti. En son Şubat 2018’de 226 milyar 615 milyon dolar ile zirveyi görüp düşüşe geçmişti. Özel sektörün kısa ve uzun vadeli toplam dış borç stoku 2019 yılı son çeyreğinde 273 milyar 743 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

18 Haziran 2020, Perşembe

İngiltere Merkez Bankası (BoE) para politikası kararını açıklayacak.

Nisan ayı kısa vadeli dış borç stoku verileri açıklanacak. Mart ayında kısa vadeli dış borç stoku 118 milyar 749 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. Kalan vadeye göre gelecek 1 yıl içinde ödenmesi gereken toplam dış borç stoku Mart ayında 168 milyar 884 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.  

19 Haziran 2020, Cuma

TCMB, Haziran ayı Beklenti Anketi verilerini açıklayacak. Mayıs ayı Beklenti Anketi sonuçlarına göre yıl sonu TÜFE beklentisi %9,38, yıl sonu Dolar/TL kuru beklentisi 7,018 seviyesinde bulunuyor. 2020 yılı sonunda GSYH’nin yıllık %1,25 daralacağı, 2021 yılında ise %4,61 büyüme kaydedeceği bekleniyor. 2020 yıl sonu 12-aylık toplam cari işlemler dengesinin ise 7 milyar 225 milyon dolar açık vereceği bekleniyor.

Nisan ayı Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu verileri açıklanacak. Mart ayında uluslararası varlıkları 233 milyar 752 milyon dolar, yükümlülükleri 548 milyar 468 milyon dolar, ikisinin farkı olan Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu açığı ise 314 milyar 716 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Dr. Fulya Gürbüz

Yükümlülüklerdeki azalmanın desteğiyle uluslararası net yatırım pozisyon açığı Şubat ayında 339 milyar dolara geriledi

Merkez Bankasının yayınladığı Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) verilerine göre, Türkiye’nin yurt dışı varlıkları, 2020 Şubat sonu itibarıyla, 2019 yıl sonuna göre %0,2 oranında azalışla 251,4 milyar dolar, yükümlülükleri %3,3 oranında azalışla 584,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Böylece net UYP Şubat sonunda -332,8 milyar dolar oldu.

Varlıklar önceki aya göre 1,3 milyar dolar artarken, yükümlülükler 31,5 milyar dolar azaldı; böylece net NUY’de 32,8 milyar dolar iyileşme oldu.

Şubat ayında uluslararası varlıklarda önceki aya göre 1,3 milyar dolarlık artışın detaylarına bakalım:

. Bankaların yabancı para efektif ve mevduatları 3,9 milyar dolar azaldı.

. Rezerv varlıklarda parasal altın 2,9 milyar dolar, bankaların nezdindeki döviz varlıkları ve mevduatları 1,1 milyar dolar, menkul kıymet varlıkları 1,2 milyar dolar artış kaydetti.

Şubat ayında uluslararası yükümlülüklerde önceki aya göre 31,5 milyar dolarlık azalmanın detaylarına bakalım:

. Doğrudan sermaye yükümlülükleri 26,6 milyar dolar azaldı.

. Hisse senetleri yükümlülükleri 3,4 milyar dolar azaldı.

. Genel hükumetin yurtdışı borç senedi yükümlülükleri önceki aya göre 5 milyar dolar artışla 50,8 milyar dolar oldu; yurtiçi yükümlülükleri ise 3 milyar dolar azalışla 12,5 milyar dolar oldu.

. Diğer sektörlerin kısa vadeli ticari kredi yükümlülükleri 1,3 milyar dolar azalarak 54,1 milyar dolar seviyesine geriledi.

Özel sektörün kredi borç stoku da Şubat ayında da azaldı…

Merkez Bankası geçen hafta kısa vadeli dış borç stokunu yayınlamıştı. Buna göre 1 yıldan kısa vadeli dış borç stoku Şubat ayında önceki aya göre 1,2 milyar dolar azalışla 122,5 milyar dolar seviyesine geriledi. Ticari krediler önceki aya göre 1,4 milyar dolar azalarak 54,1 milyar dolar oldu.

Yine Merkez Bankasının geçen hafta yayınladığı özel sektörün yurt dışından sağladığı uzun vadeli kredi borcu, Şubat ayı sonunda önceki aya göre 1,2 milyar dolar azalışla 177,9 milyar dolar seviyesine geriledi.

Özel sektörün Şubat sonu itibarıyla kalan vadeye göre incelendiğinde, 1 yıl içinde ödemesi gereken anapara toplamı 44,5 milyar dolar olarak hesaplanmış.

Dr. Fulya Gürbüz

Haftanın ekonomi gündemi: Dış ticaret, dış borç, PMI, enflasyon ve ABD işgücü verileri

31 Mart 2020, Salı

Şubat ayı dış ticaret istatistikleri yayınlanacak. Ocak ayında ihracat önceki aya göre %5,3 düşüşle 13,9 milyar dolar, ithalat %2,7 düşüşle 18,5 milyar dolar seviyelerine gerilemişti. Şubat ayı TİM verileri ihracatta %0,8’lik hafif bir düşüşe işaret etmişti.

Mart ayı Satınalma Müdürleri Endeksi (SAMEKS) hizmet ve sanayi sektörleri endeksleri açıklanacak. Şubat ayında hizmet endeksi 51,5 seviyesine, sanayi endeksi de 51,6 seviyesine yükselmişti.

2019 yılı Aralık sonu toplam dış borç stoku açıklanacak. 2019 yılı üçüncü çeyrek sonunda toplam dış borç stoku 433,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiş, bunun 116,9 milyar doları kısa vadeli, 317,0 milyar doları orta-uzun vadelidir. Dış borç stokunun 144,2 milyar doları (%33) kamu sektörüne, 283,3 milyar doları (%65) özel sektöre aittir. Finans dışı özel sektörün dış borç stoku ise 157,0 milyar dolardır.

1 Nisan 2020, Çarşamba

Türkiye ve küresel imalat sektörü PMI verileri açıklanacak. Geçen hafta ABD, Avrupa, İngiltere ve Japonya ilk tahminleri gelmiş ve tamamında her iki sektörde sert düşüşler yaşanmıştı. Geçen hafta TCMB tarafından açıklanan reel kesim güven endeksi (RKGE) Türkiye imalat sektöründe %7,6’lık güven kaybı ortaya koymuştu; üretim, siparişler, yatırım harcamaları, istihdam ve genel gidişat alt endeksleri RKGE’yi azalış yönünde etkilemişti.

3 Nisan 2020, Cuma

Mart ayı enflasyon verileri açıklanacak. Tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) ve yurt içi üretici fiyat endeksi (ÜFE) Şubat ayında yıllık bazda sırasıyla %12,37 ve %9,26 seviyelerine yükselmişti.

ABD’de Mart ayı işgücü istatistikleri yayınlanacak. Şubat ayında işsizlik oranı %3,5 seviyesine, ortalama saatlik kazançlar yıllık bazda %3’e gerilemişti.

Dr. Fulya Gürbüz

Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stoku Ocak 2020’de önceki aya göre değişmedi

Türkiye’nin Ocak sonu kısa vadeli dış borç stoku, bir önceki aya göre değişiklik göstermeyerek 123,6 milyar ABD doları olarak gerçekleşti.

Aynı dönemde, bankaların kısa vadeli dış borç stoku 0,6 milyar ABD doları artışla 56,8 milyar ABD doları arttı, diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku 0,6 milyar ABD doları azalarak 58,4 milyar ABD doları oldu.

2020 Ocak sonu itibarıyla, orijinal vadesine bakılmaksızın vadesine 1 yıl veya daha az kalmış dış borç verisi kullanılarak hesaplanan kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku, 172,3 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşti. Bu büyüklük içinde, TCMB’nin payı %5 ile 8,4 milyar ABD doları, kamunun payı %19 ile 32 milyar ABD doları, özel sektörün payı ise %76 ile 131,8 milyar ABD dolarıdır. Özel sektör içinde finansal kuruluşların payı 59,1 milyar dolar iken finansal olmayan kuruluşların payı 72,6 milyar ABD dolarıdır.

Finans dışı özel sektör, ticari krediler hariç yurt dışı kredi borcunu azaltmaya devam ediyor

TCMB verilerine göre, özel sektörün uzun vadeli dış borcu 2019 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre 2 milyar dolar azalışla 191,5 milyar dolar seviyesine gerilerken ticari krediler hariç kısa vadeli dış borcu 0,7 milyar dolar azalışla 9,5 milyar dolar oldu.

Özel sektörün ticari krediler hariç hem uzun vadeli hem de kısa vadeli kredi borcu 2018 yılı başından beri azalıyor.

Şubat 2018’de rekor seviyedeki 228 milyar dolar büyüklüğündeki uzun vadeli kredi borcu son 22 ayda %16 küçülerek 191,5 seviyesine geriledi. Özel sektör kısa vadeli yurt dışı kredileri ise aynı dönemde %52’lik düşüşle 9,5 milyar dolara geriledi. Ağustos 2019 yılında yaşanan Türk lirasındaki sert değer kaybı söz konusu eğilimi hızlandıran bir faktör oldu.

Sektörler bazında baktığımızda finans sektörü uzun vadeli yurt dışı kredi borcunun Kasım-Aralık 2019 döneminde arttığını görüyoruz. Finans sektörü uzun vadeli yurt dışı kredi borcunu 0,9 milyar dolar artırırken sanayi sektörünün 1,1 milyar dolar, hizmet sektörü 1,3 milyar dolar azalttı.

Sadece Aralık ayında finans dışı özel sektör, uzun vadeli kredi borcunu 2,3 milyar dolar azaltarak 103 milyar dolara düşürürken, ticari krediler hariç kısa vadeli kredi borcu 0,9 milyar azalarak 2,0 milyar dolara geriledi.

Finans dışı özel sektörün ticari krediler dahil yurt dışı kredi borcu Aralık ayında ithalat borçlarındaki aylık 2 milyar dolar artışın etkisiyle 53,6 milyar dolar seviyesine yükselmişti.

Özel sektörün uzun ve kısa vadeli yurt dışı kredi gelişmelerinden, finans dışı özel sektörün ticari krediler hariç yurt dışı kredi borcunu 2019 yılı son çeyreğinde azaltmayı tercih ettiğini, iç talebi karşılamak amacıyla da ithalat girdilerini artırdıklarını anlıyoruz.