Koronavirüs, dünya ticaretini aşağı çekiyor

Çin’in Ulusal Sağlık Komisyonu tarafından yapılan açıklamaya göre Çin’in Hubey eyaletine bağlı Vuhan kentinde ilk kez 12 Aralık 2019’da teşhis edilen yeni tip koronavirüs vakasından bugüne ülkede toplam 1016 kişi hayatını kaybetti. Çin dışında bir çok ülkede de koronavirüs teşhisleri sayısı artarak devam ediyor.

Koronavirüsün Çin ekonomisine etkisi hissedilmeye başlandı

Koronavirüs salgınının Çin’de insani etkisinin yanı sıra ekonomik etkileri de görülmeye başladı. Çin hükümeti Hubey eyaletine seyahat engellerini devreye aldı. bbc.com‘da yer alan bir habere göre ülke genelinde tedarik, üretim, satış süreçlerinde ve nakit akışında aksamaların yanında hizmet sektörüne olan talep azalıyor, uluslararası zincirler Çin’de mağazalarını kapatıyor.

bbc.com’da yer alan bir diğer haberde de, 24-27 Şubat tarihleri arasında İspanya’nın Barselona şehrinde düzenlenecek olan Mobil Dünya Kongresi’ne Güney Kore’den LG Electronics, İsveç’ten Ericsson ve ABD’nin çip şirketi NVIDIA’dan sonra ABD merkezli dünyanın en büyük şirketlerinden Amazon bu yıl konferansa katılmayacağını öğrendik.

Dünya ticareti 2020 yılına düşüşle girdi

Dünya ticaretine yönelik olumsuz sinyaller gelmeye başladı. Aşağıdaki grafikte görüldüğü üzere, Şangay Yük Borsası (Shangai Shipping Exchange – SSE) Çin Konteynerli Taşıma Endeksi (CCFI) Ocak 2020’de yatay bir seyir izledi. Şubat ayı ile ilgili gelişme virüsün etkisi açısından önemli bir gösterge olacak.

Dünyanın en büyük kargo şirketlerinin deniz ticaretini gösteren Baltık Kuru Yük Taşımacılığı Endeksi (Baltic Dry Index), 10 Şubat 2020’de 411 seviyesi ile 2016 yılı başındaki seviyelerine gerilemiş durumda. Aşağıdaki grafiği tradingeconomics.com sitesinden aldık. Endeks, tarihi en düşük seviyesi olan 291 değerini 12 Şubat 2016’da kaydetmişti. O tarihten sonra yükselmeye başlayan endeks Eylül 2019’da zirve yapmasının ardından küresel ekonomiye yönelik belirsizliklerin artmasıyla birlikte yönünü aşağı çevirmiş durumda. Koronavirüs salgınının hızla yayılmaya başlamasının ardından küresel deniz ticaretindeki aşağı yönlü seyir devam ediyor.

Benzer bir eğilimi aşağıdaki grafikte Küresel Konteyner Taşıma Endeksi‘nde (Global Container Freight Index) görüyoruz. Endekste 2020 yılı Ocak ayında başlayan düşüş eğilimi Şubat ayında da sürüyor.

Koronavirüs, küresel ticaretin yönünü belirleyecek

Çin’de ekonomik aktivitenin virüs salgını sebebiyle aksaklığa uğradığı işaretleri gelmeye başladı. Virüsün tedavisiyle ilgili sürecin uzaması ve yayılma hızında artış, küresel büyüme ve küresel ticaret üzerinde etkisini korumaya devam edecek.

Dr. Fulya Gürbüz

Euro Bölgesi’nde üretimdeki zayıflık ocak ayında sürdü, Trump’tan tarife tehdidi kara bulutları artırabilir

IHS Markit, Euro Bölgesi Ocak ayı PMI (satın alma müdürleri endeksi) ilk tahminini açıkladı. Anket sonuçları 13-23 Ocak dönemini kapsıyor. Nihai veri Şubat ayının başında açıklanacak. Hizmet ve imalat sektörlerinin birleşiminden oluşan kompozit PMI endeksi, Ocak ayında önceki aya göre değişiklik göstermeyerek 50,9 seviyesini korudu. Endeksin 50 seviyesi üzerindeki değerler büyümeye, aşağısındaki değerler ise daralmaya işaret ediyor.

İlk tahminlere göre Ocak ayında hizmet sektörü PMI endeksi Aralık ayına göre 0,6 puan düşüşle 52,2, imalat sektörü PMI endeksi 1,5 puan artışla 47,8 seviyesine yükseldi. Veriler bize, hizmet sektöründeki büyümenin ve imalat sektöründeki daralmanın Ocak ayında yavaşladığını gösterdi. İmalat sektöründe üretim alt endeksinin ise yine Ocak ayında önceki aya göre 1,4 puan artışla 47,5 olduğu tahmin edildi. Yani,  imalat sektöründe üretimdeki daralma Ocak ayında zayıfladı.

Yeni ihracat ve iç piyasa siparişlerindeki zayıflık, Ocak ayında azalarak da olsa sürdü. Zayıflığa rağmen, en kötünün geride kaldığı beklentisiyle imalat sektöründe güven algısı iyileşti. Güven artışı, firmaların işe alımlarında hızlanma getirse de işten çıkarmaların etkisiyle istihdamdaki artış zayıf kalmaya devam etti.

Girdi maliyetleri enflasyonu, Ocak ayında sekiz ayın en yükseğini görse de artış hızı düşmeye devam etti. Çıktı fiyatlarındaki azalma ise, 2019 yılının ikinci yarısına göre değişiklik göstermedi.

Hizmet sektöründe ise girdi maliyetlerinde hızlı bir artış yaşandı.

En büyük ticaret ortağımız olan Almanya’da yeni siparişlerde Haziran ayından bu yana ilk kez artış yaşandı. Üretim de Aralık ayından sonra Ocak ayında sınırlı yükseldi. Hizmet sektöründeki güçlü seyir Ocak ayında da korundu.

Fransa’da ise üretim ve yeni siparişler ardı ardına 10 aydır artışını sürdürdü ancak hizmet sektöründeki zayıflamaya bağlı olarak hızı yavaşladı. Üye ülkelerin geri kalanında yeni siparişlerde değişiklik olmazken üretim yavaşladı, istihdam kısmen arttı.

IHS Markit Direktör Yardımcısı Andrew Harker’a göre büyüme ve enflasyondaki durağan görünüm, Avrupa Merkez Bankası’nın mevcut para politikasını destekliyor.

Öte yandan, geçen hafta Çarşamba günü Davos’ta yapılan Dünya Ekonomik Forumu’nda ABD Başkanı Trump’ın Avrupa Birliği (AB) ile ticaret görüşmelerinde sonuca varılmadığı takdirde AB’de üretilen otomobil ve otomobil parçalarına %25’e varan tarifeler uygulayacakları tehdidinde bulunması, önümüzdeki dönemde, Bölge ekonomisinin dolayısıyla da para politikasının şekillenmesinde etkili olabilir.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Alman haber ajansı DPA’ya yaptığı açıklamada, anlaşmanın birkaç haftada sonuçlanabileceğini belirtse de medyada yer alan haberler aksini söylüyor. Örneğin CNN Business’ta yer alan bir haberde, uzmanlara göre, 2018 yılında ABD’nin en büyük ihracat pazarını oluşturan AB ile ABD arasındaki tarım ve otomotiv ürünlerine yönelik anlaşmazlıklar sebebiyle kısa zamanda anlaşmaya varılamayabilir. Diğer bir görüşe göre de ABD’nin AB ile –Güney Kore, Kanada, Meksika, Çin ve Japonya ile yaptığı gibi– dar kapsamlı bir anlaşma imzalaması halinde AB ekonomisi üzerindeki kara bulutların dağılması söz konusu olabilecek.

Dr. Fulya Gürbüz