Haftanın makro-ekonomi gündemi: borç stoku, yurt dışı üfe, net uluslararası yatırım pozisyonu, TCMB faiz kararı, S&P’nin Türkiye değerlendirmesi

20 Temmuz 2020, Pazartesi

Haziran ayı merkezi yönetim borç stoku açıklanacak. Mayıs ayı itibariyle merkezi yönetimin iç ve dış toplam borç stoku 1 trilyon 633 milyar TL seviyesinde bulunuyor. Toplam borç stokunun 966 milyar TL’si iç borç iken 667 milyar TL’si dış borç.

Mayıs ayı kısa vadeli dış borç stoku açıklanacak. Orijinal vadeye göre Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stoku Nisan ayında 115,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Mayıs 2020-Nisan 2021 dönemini kapsayan 12-aylık dönemde ödenecek olan 164,6 milyar dolar seviyesindeki kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stokunun 65,6 milyar doları finans dışı özel sektöre, 50,2 milyar doları özel finansal sektöre, 39,4 milyar doları kamuya, 9,4 milyar doları Merkez Bankasına ait bulunuyor.

Haziran ayı Yurt Dışı ÜFE (YD-ÜFE) verileri açıklanacak. Mayıs ayında YD-ÜFE aylık bazda %1,47, yıllık bazda %10,06 artış kaydetmişti. TL’deki değişimin YD-ÜFE’yi büyük oranda etkilediğini dikkate aldığımızda, Haziran ayında TL’deki önceki aya göre değerlenmenin etkisiyle YD-ÜFE’nin önceki aya göre azalma ihtimali var. Ancak bu gelişmenin Merkez Bankasının Perşembe günü yapacağı para politikası toplantı kararında etkisi olacağını düşünmüyorum.

21 Temmuz 2020, Salı

Türkiye’nin Mayıs ayı Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu verisi açıklanacak. Nisan ayında uluslararası varlıklar 225,8 milyar dolar, uluslararası yükümlülükler ise 550,2 milyar dolar olmuş; böylece varlık ve yükümlülüklerin farkını gösteren Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu 324,4 milyar dolar açık vermişti. Uluslararası varlıklar yılbaşından Nisan 2020 sonuna kadarki dönemde 27,5 milyar dolar azalırken, aynı dönemde yükümlülüklerdeki azalma 48,2 milyar dolar oldu. Ödemeler dengesi Mayıs ayı verileri borç kullanımının borç geri ödemelerinden daha az olduğunu gösterdi. Dolayısıyla uluslararası yükümlülüklerde Mayıs ayında Nisan ayına göre düşüş görebiliriz.

23 Temmuz 2020, Perşembe

TCMB para politikasını görüşmek üzere toplanacak. Haziran ayında enflasyonun önceki aya göre yükselmesi, konut talebinin hızlanması, kredi hacminin Temmuz ayında tarihi zirvelerini zorlaması, Türk lirasının 6,85 civarında kalmasında önemli rol oynayan kamu bankalarının yabancı para açık pozisyonunun 10 Temmuz itibariyle 9,7 milyar dolara yükselmesi ve son olarak TCMB’nin 18 Temmuz’da yabancı para zorunlu karşılık oranlarını 300 baz puan artırması kararını da dikkate aldığımızda TCMB’nin politika faizinde indirim yapma ihtimali yok.

Temmuz ayı TÜİK Tüketici Güven Endeksi açıklanacak. Haziran ayında endeks önceki aya göre 3,1 puan artışla 62,8 seviyesine yükselmişti. Endeks 0 ile 200 aralığında değer almaktadır. Endeksin 100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser durum, 100’den küçük olması tüketici güveninde kötümser durum olduğunu göstermektedir.

24 Temmuz 2020, Cuma

Kredi derecelendirme kuruluşu Standard and Poors’un (S&P) Türkiye değerlendirmesi bekleniyor. 6 Mayıs tarihli açıklamasında S&P, Türkiye’nin uzun vadeli döviz cinsinden kredi notunu “B+” (yatırım yapılabilir seviyenin 4 basamak altı) ve uzun vadeli yerel para birimi cinsinden kredi notunu “BB-“ olarak teyit etmiş, not görünümünü ise “durağan” olarak bırakmıştı. Kuruluş, Türkiye ekonomisinin 2020 yılında %3,1 daralacağını, 2021 yılında ise %4,2 büyüyeceğini tahmin ediyor. S&P’nin 2020 ve 2021 yılları için enflasyon beklentileri sırasıyla %11,3 ve %10,3, işsizlik oranı beklentileri ise sırasıyla %13,8 ve %12,5 seviyelerinde bulunuyor. 25 Haziran tarihli açıklamasında S&P, Türk bankalarının Mayıs ayı itibariyle %4,6 olan tahsili gecikmiş alacak oranının 2021 yılında %11-12’ye yükselebileceği, sorunlu krediler (tahsili gecikmiş alacaklar ve yapılandırılmış krediler) oranının %20’yi aşabileceği uyarısında bulunmuştu.

Dr. Fulya Gürbüz

IIF: Küresel ekonomide yüzde 3 daralma borç stokunu GSYH’nin yüzde 342’sine yükseltecek

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), 7 Nisan’da yayınladığı makalede 2019 yılı borç stoku verilerini açıkladı.

Küresel borç stoku 2019 yılında 255 trilyon dolar (GSYH’nin %322’si) seviyesine yükseldi…

Tahvil ve kredi borçlarından oluşan küresel borç stoku 2019 yılında 10 trilyon dolar artışla 255 trilyon dolar seviyesine yükseldi. Bu tutar toplam GSYH’nin %322’si ve 2008 finansal krizinin başlangıcındaki seviyesinden %40 yani 87 trilyon dolar daha fazla.

Gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) yabancı para cinsinden tahvil borçları 5,3 trilyon doları geçti. Çin hariç tutulduğunda, finans dışı sektördeki yabancı para cinsinden tahvil borç stoku toplam GOÜ borç stokunun %20’sini oluşturuyor.

2020 yılı sonuna kadar ödenecek borç 20 trilyon dolarken COVID-19 ile 2,1 trilyon dolar arttı…

2020 yılı sonuna kadar ödenmesi gereken küresel tahvil ve kredi borç tutarı 20 trilyon doların üzerinde öyle ki bu tutarın GOÜ’lere ait olan kısmı 4,3 trilyon dolar seviyesinde. Gelişmekte olan piyasalar 2020 yılı sonuna kadar 730 milyar dolarlık yabancı para borcu için yeniden finansmana ihtiyacı olacak.

IIF, 2020 yılında ortaya çıkan COVID-19 sebebiyle devreye alınan mali paketlerin küresel borç stokunu önemli ölçüde artıracağını, hükumetlerin brüt borçlanma ihraçlarını sadece Mart ayında 2,1 trilyon dolar arttırdığını vurguluyor. 2017-2019 döneminde toplam 0,9 trilyon dolar ihraç yapılmıştı.

Küresel borç stoku 2020 yılı sonunda GSYH’nin %342’sine yükselebilir…

IIF, sosyal mesafe etkisiyle küresel bazda durgunluk sinyallerinin geldiği bir ortamda, 2020 yılında %3’lük küresel daralmanın küresel borç stokunu GSYH’nin %322’sinden %342’sine yükseltebileceğini hesaplıyor.

Küresel borç stoku 2007 sonrasında hızlı artış kaydetti…

. Finans dışı kurumsal borç stoku 2007 yılından %70 artışla 74 trilyon dolar seviyesine yükseldi (GSYH’nin %92’si)

. Hükumetlerin borç stoku 2007 yılında 35 trilyon doların aşağısında iken 2019 yılında 70 trilyon dolar seviyesine yükseldi.

. Finans dışı sektörün borç stoku 2018 yılına göre 9 trilyon dolar artışla 2019 yılında 192 trilyon dolar seviyesine yükseldi. . GOÜ’ler küresel borç stoku 2019 yılında 3,4 trilyon dolar artışla 71 trilyon dolar oldu.

Özel sektörün ithalat borcu artıyor, Merkez Bankası kısa vadeli dış borcu 8,4 milyar dolara yükseldi

TCMB verilerine göre 2019 yılı Aralık ayında kısa vadeli dış borç stoku Kasım ayına göre 3,7 milyar dolar artarak 118,2 milyar dolar seviyesine yükseldi. Merkez Bankasının dış borcu Aralık ayında bir önceki aya göre 2 milyar dolar artarak 8,4 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyesine ulaştı.

52,4 milyar dolar büyüklüğündeki özel sektörün kısa vadeli dış borç stokunun 45,3 milyar dolarını ithalat borçları oluşturuyor. Grafiksel olarak baktığımızda ithalat borçlarındaki artış 2019 yılının son çeyreğinde hızlandı ki bu, aynı dönemde iç talepteki iyileşmeyi destekleyen bir gelişme:

Kamunun kısa vadeli dış borcu 2019 yılının son çeyreğinde 21,8 milyar dolar ile yatay kalırken özel sektörün kısa vadeli dış borcu 88 milyar dolar seviyesine yükseldi. Finans dışı özel sektör kuruluşlarının kısa vadeli dış borcu 2019 yılı son çeyreğinde 52, 4 milyar dolar seviyesine yükselirken özel sektör finansal kuruluşların borcu 35,6 milyar dolar ile yatay kaldı. Aşağıdaki grafikte kısa vadeli dış borç gelişmelerini görebilirsiniz: