İmalat sektörü yatırım ve ara mallarında kapasitesini düşük tutarken, tüketim mallarındaki artış yavaşladı

Merkez Bankası verilerine göre 2020 yılı Şubat ayında reel kesim güven endeksi (RKGE), bir önceki aya göre 2,8 puan artarak 106,9 seviyesinde gerçekleşti. Mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi (RKGE-MA) bir önceki aya göre 0,3 puan artarak 106,7 oldu. Endeksin 100 üzerindeki değerleri anket katılımcılarının güveninde iyileşmeye, altındaki değerler ise kötümserliğe işaret ediyor. Endeks 2019 Ekim ayından bu yana yükseliş eğilimini koruyor.

Son üç aydaki ve mevcut durumdaki ihracat sipariş miktarlarındaki artış ile mevcut durumdaki iç piyasa siparişlerindeki artış RKGE’yi bir önceki aya göre yukarı taşıdı. Toplam sipariş miktarına ilişkin beklentilerdeki kötümserlik azalmaya devam etti. Söz konusu olumlu gelişmeler katılımcıların gelecek üç aya yönelik üretim, sipariş, istihdam, ortalama birim maliyet ve satış fiyatlarında bir önceki aya göre iyimserliklerinin artmasına sebep oldu.

Öte yandan son üç aylık dönemde üretim hacmi, iç piyasa sipariş miktarları ve ortalama maliyetlerde bir önceki aya göre iyimserliğin azaldığını görüyoruz.

Raporda yer aldığı üzere mevcut stopların mevsim normallerinin üzerinde olması endeksi olumsuz etkiledi.

Gelecek on iki aydaki sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin artış yönlü beklentiler ise güçlendi.

Merkez Bankasının yayınladığı bir diğer veri de imalat sektörü kapasite kullanım oranı (KKO) oldu. Şubat ayında KKO bir önceki aya göre 0,5 puan artarak %76,0 seviyesinde gerçekleşti. Mevsimsel etkilerden arındırılmış KKO, bir önceki aya göre 0,8 puan artarak %76,6 seviyesinde gerçekleşti.

Tüketim malları KKO bir önceki aya göre azalırken, ara mallar ve yatırım malları KKO artış kaydetti. Bu gelişmeler RKGE verilerini destekliyor. 2019 yılının son çeyreğinde tüketim malları KKO %75 seviyesinin üzerinde seyrederken Ocak-Şubat 2020 döneminde düşüş eğilimine girdi. Ara malları ve yatırım malları KKO ise son 5 yılın düşük seviyelerini koruyor.

Kaynak: TCMB, TDM

Son iki ay hariç tüketim malları KKO’larda son dönemde yaşanan iyileşme hem iç hem de dış talepteki artışı destekliyor. Ancak küresel büyümeye ilişkin beklentilerdeki bozulma yatırım ve ara mal üretimi KKO’larını 2014 sonu 2015 başı seviyelerine geriletmiş durumda. Dolayısıyla imalat sektöründe istikrarlı bir güven artışı sağlanana kadar -ki bu küresel ticaret ve jeopolitik gelişmelere bağlı- yatırım harcamaları ve ara mal üretiminde yatay yönlü seyrin devam etmesini bekliyoruz.

Dr. Fulya Gürbüz

İç talep destekli üretim artışı sürüyor

TÜİK 2019 yılı Aralık ayına ilişkin sanayi üretimi, perakende ticaret ve dış ticaret endekslerini yayınladı. Veriler birbirleriyle yakından ilişkili. Yani herhangi birisinde bir değişimi diğerlerinde de görebiliyoruz. Endekslerdeki seyri daha net anlayabilmek için takvim ve mevsim etkilerinden arındırılmış verileri dikkate alarak başlayalım.

Perakende satışlardaki hızlanma sanayi üretimini artırdı…

Perakende satışlar Aralık ayında bir önceki aya göre %1,1, bir önceki yılın aynı ayına göre %11 artış kaydetti. Gıda, içecek ve tütün satışlarında bir önceki aya göre %1, internet ve posta üzerinden satışlarda %2,5 oranlarında düşüş yaşandı. Önceki aya göre otomotiv yakıtı satışında %0,6, tıbbi ürünler ve kozmetikte %1,8, tekstil, giyim ve ayakkabıda %1,4, hırdavat, boya ve cam, elektrikli eşya ve mobilyada %5,4, bilgisayar, kitap ve iletişim aygıtlarında %2,1 artış kaydedildi.

Sanayi üretimi tarafında ise enerji üretiminde bir önceki aya göre %1,3 düşüş yaşanırken; dayanıklı tüketim malı imalatında %7,4, sermaye malı imalatında %3, ara malı imalatında %1,9, dayanıksız tüketim malı imalatında %1,4 artış yaşandı.

Dış ticaret endeksleri iç talepteki artışı destekledi…

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi bir önceki aya göre %0,6, ithalat miktar endeksi ise %1,0 artış kaydetti.

Tüketim malları ihracatı önceki aya göre %2,2 azalırken, sermaye malları ihracatı %0,3, ara malları ihracatı %4,3 artış kaydetti.

İthalat tarafında ise tüketim malları ithalat miktarı önceki aya göre %6,0 artarken, ara mallar ithalatı %0,3, sermaye malları ithalatı %4,3 azaldı.

Dolayısıyla perakende satışlardaki %1,1’lik artışın bir kısmının ithal tüketim malları ile bir kısmının da yurt içinde üretilen tüketim malları ile karşılandığını anlıyoruz.

Sermaye malı üretimindeki artışın ise yurt dışı talepten ziyade yurt içi talebi karşılamak amacıyla reel sektörün sermaye yatırımlarını artırmakta etkisi olduğunu düşünüyoruz.

Ara malı imalatındaki artışın ise ara malı ihracatını desteklediğini anlıyoruz.

Riskler

İç talepteki artış şimdilik ekonomiyi destekliyor ancak koronavirüs salgınının ekonomik etkisine dair belirsizlik sürüyor. Nitekim en büyük ticaret ortağımız olan Almanya ekonomisinin resesyona girme riski artıyor.

Suriye ile ilgili olumsuz gelişmelere bağlı olarak Türk lirasında kırılganlık artıyor.

Gelecek hafta 19 Şubat Çarşamba günü Merkez Bankası para politikasını görüşmek üzere toplanacak. Faiz indirimine gidilmesi halinde Türk lirasında yaşanan değer kaybında hızlanma görebiliriz. Bu da iç talepte yavaşlama getirebilir.

Dr. Fulya Gürbüz